ماجرای صفر شدن صادرات اوره چیست؟

با سقوط بی‌سابقه حجم هفتگی صادرات کود از مسیر تنگه هرمز، بازار جهانی نهاده‌های کشاورزی در آستانه یک جهش قیمتی قرار گرفته است. اختلال در تردد کشتی‌های حامل اوره، نه تنها قیمت محصولات کشاورزی را بالا می‌برد، بلکه با افزایش هزینه‌های بیمه دریایی، تجارت جهانی را با ریسک‌های مالی بی‌سابقه‌ای مواجه کرده است.

نمودارهای منتشر شده از جریان صادرات کود شیمیایی به‌ویژه اوره از مسیر استراتژیک تنگه هرمز، سقطی بی‌سابقه را ثبت کرده‌اند؛ سقوطی که از ابتدای مارس ۲۰۲۶ آغاز شده و اکنون نمودار را به خطی صاف در نزدیکی صفر رسانده است.

طبق آمار منتشر شده ، تا پیش از ماه مارس، هر هفته رقمی بین ۰.۶ تا ۰.۸ میلیون تن کود از این تنگه حیاتی عبور می‌کرد، اما در حال حاضر ۲۰ کشتی عظیم حمل اوره، سرگردان در خلیج فارس، پشت سد شرایط امنیتی تنگه هرمز متوقف مانده‌است و این انباشت کالا در خلیج فارس و توقف صادرات در مسیر استراتژیک، انسداد ژئوپلیتیک در زنجیره تأمین جهانی را گوشزد می کند.

این توقف صادرات دومینویی از بحران‌های اقتصادی را درآینده به راه می اندازد برای مثال از آنجایی که اوره یکی از ارکان اصلی تولید محصولات کشاورزی به‌ویژه گندم و ذرت است و فقدان عرضه یک‌باره این حجم بزرگ از کود در بازار جهانی، باعث افزایش قیمت جهانی نهاده‌های کشاورزی خواهد شد که خود به خود به معنی افزایش قیمت نهایی غذا در سرتاسر جهان است.

همچنین بسیاری از کشورهای واردکننده به‌ویژه در آسیا و غرب برای فصل کشت خود مستقیماً به اوره تولیدی در منطقه خلیج فارس وابسته‌ هستند که اختلال در این زنجیره، می‌تواند منجر به کاهش عملکرد مزارع و در نتیجه بروز قحطی‌های موضعی یا تورم شدید مواد غذایی در برخی نقاط جهان شود.

توقف عبور کشتی‌های حامل کالا، بی‌اعتمادی گسترده‌ای در بازارهای بیمه دریایی ایجاد می‌کند که این وضعیت هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه کشتی‌ها را بالا برده و عملاً حجم تجارت دریایی را گران‌تر و ریسکی‌تر می‌کند.

 تنگه هرمز بار دیگر ثابت کرد که چگونه نبض اقتصاد جهان در دستانش می‌تپد و  وضعیت فعلی که با انباشت کشتی‌ها و صفر شدن صادرات اوره نمایان شده، فراتر از یک بحران تجاری، یک هشدار استراتژیک به اقتصاد جهانی است که اگر راهکاری برای عبور ایمن این کشتی‌ها اندیشیده نشود، جهان باید خود را برای فصل جدیدی از گرانی‌های بی‌سابقه در سفره‌های مردم آماده کند.